Số người đang online : 63 Yên Bái: Zù xu - Lễ cúng họ của người Hmông Suối Giàng - Danh thắng - danh nhân, văn hóa - ẩm thực Việt Nam

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Yên Bái: Zù xu - Lễ cúng họ của người Hmông Suối Giàng
post image
Yên Bái: Zù xu - Lễ cúng họ của người Hmông Suối Giàng

Trong các sinh hoạt tín ngưỡng của người Hmông Si ở xã Suối Giàng huyện Văn Chấn tỉnh Yên Bái, lễ cúng họ "Zù xu"  là một trong những lễ cúng tập thể, cúng chung của cả dòng họ thể hiện một tinh thần đoàn kết, tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau giữa những người cùng huyết thống để cùng nhau xây dựng một cuộc sống tốt đẹp hơn với những khát vọng của một dân tộc giàu truyền thống văn hóa. Lễ "Zù xu"  được tổ chức thường xuyên hàng năm, tùy thuộc vào mỗi dòng họ và những điều kiêng kỵ mà  mỗi dòng họ người Hmông Si ở xã Suối Giàng có những ngày tổ chức nghi lễ khác nhau.

“Zù xu”là lễ cúng cầu xin các thần linh che chở, phù hộ cho các gia đình trong dòng hộ luôn gặp nhiều may mắn trong cuộc sống, anh em con cháu  không bị bệnh tật, không còn bị ốm đau hay tai ương mất mùa, không gặp phải những tai nạn trong lao động sản xuât… Cầu xin tổ tiên ban cho mùa màng của anh em con cháu trong dòng họ luôn được tươi tôt, thóc ngô đầy nhà.

Hiện nay, dòng họ Giàng, Sùng tổ chức lễ cúng vào ngày 17 hoặc 19 tháng 9 âm lịch, dòng họ Vàng, Trang tổ chức vào ngày 27 tháng 7 âm lịch…ngày tổ chức nghi lễ phụ thuộc  vào ngày kiêng kị của mỗi dòng họ mà đồng bào không thể thay thế vào những ngày khác.

Địa điểm tổ chức lễ cúng được thay đổi luân phiên lần lượt theo từng năm, ở đây mỗi gia đình trong dòng họ sẽ được đứng ra tổ chức nghi lễ một lần theo chu kỳ tuần tự từ nhà này sang nhà khác. Theo quan niệm của người Hmông nơi đây, việc tổ chức lễ cúng "Zù xu "  như thế thì  mỗi gia đình mới có điều kiện thể hiện lòng thành của mình đối với tổ tiên, thần linh thông qua việc trang trải và chi phí mọi lễ vật dâng cúng trong ngày diễn ra nghi lễ. Trong việc tổ chức lễ cúng họ "Zù xu", đến lượt nhà nào được vinh dự tổ chức nghi lễ thì gia  đình đó phải tự lo liệu toàn bộ các chi phí từ lễ vật, đồ dâng cúng đến thực phẩm thiết đãi toàn bộ dòng họ trong ngày hôm đó, anh em trong dòng họ đi dự lễ không phải đóng góp gì mà mỗi người chỉ mang theo một chai rượu làm lễ vật dâng cúng của gia đình.

Lễ vật chính trong lễ " Zù xu "  là thịt lợn, gia đình nơ tổ chức lễ cúng sẽ chuẩn bị thực phẩm và lễ vật dâng cúng từ trước, gia chủ sắp sẵn một con lợn từ 50 đến 70 kg gọi là lợn " Zù xu"  để tổ chức nghi lễ cúng, ngoài việc  dùng làm lợn " Zù xu" con lơn này còn dùng làm thực phẩm thiết đãi anh em dòng họ và dành một phần trả công cho thầy cúng và những người giúp việc.

Mọi công việc chuẩn bị như mổ lợn cúng, trang trí nhà cửa, bài trí bàn thờ đều được tiến hành từ hôm trước. Trong ngày lễ chính thức, theo truyền thống, đồng bào Hmông nơi đây kiêng máu và mọi việc liên quan đến tiết động vật, bởi lễ " Zù xu "  là ngày lễ cầu sự may mắn. cầu cho tai qua nạn khỏi, nếu nhìn thấy máu thì những điều xấu xa, không may mắn vẫn còn quanh quẩn làm hại anh em trong dòng họ.

Lễ cúng "Zù Xu" chính thức được tổ chức vào buổi sáng, kéo dài và kết thúc vào buổi trưa. Vào ngày lễ, mọi gia đình đều tập trung tại nhà nhà gia chủ. Cùng với mang theo 01 chai rượu thể hiện tấm lòng, từ hôm trước mỗi gia đình vào chọn và chặt 03 cành cây chè vè (lấy phần ngọn dài 40cm), đồng thời dùng 3 loại chỉ đen – trắng – đỏ buộc vào ngọn cây chè vè mang tới nhà gia đình chủ lễ. Theo người dân nơi đây, cây chè vè dùng để xua đuổi tà ma đồng thời dùng để đón những điều may mắn, tốt đẹp.  

Trong ngày lễ "Zù xu" để trang hoàng cho lễ cúng, gia chủ vào rừng chặt một cây "Zàng" cao 1,5  đến 2m lấy phần ngọn mang về chôn chính giữa ngôi nhà, mọi cành chè vè buộc chỉ 3 màu của các gia đình trong dòng họ đều được treo lên trên thân cây "Zàng". Đồng bào Hmông nơi đây quan niệm rằng cây "Zàng " cùng  với cây chè vè có tác dụng trừ tà, buộc chung các cành chè vè với cây "Zàng" trong ngày lễ sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp xua tan đi mọi điều xấu xa.

Lễ cúng chính thức được tổ chức tại hai nơi, nơi thứ nhất thầy cúng với trang phục truyền thống cầm cây hương cúng khấn trước cây "Zàng", lời cúng với đại ý cầu xin thần linh phù hộ cho dòng họ một năm được mưa thuận gió hòa, các gia đình trong dòng có một năm gặp được nhiều may mắn, tránh được nhứng tai ương…

Nơi cúng “Zù xu” tiếp theo được tiến hành sau khi kết thúc lễ cúng ở trong nhà, thầy cúng nhổ cây "Zàng" mang ra cửa chính đi vòng ra phía sau nhà theo hướng tay phải làm nghi thức xua đuổi tà ma cho cả dòng họ. Tất cả anh em con cháu đều theo thầy cúng đi ra phía sau nhà, thầy cúng phụ mang theo một con dao và một cây nỏ thực hiện các hành động xua đuổi tà ma và những điều xấu. Sau đó, cây "Zàng" lại được chôn vào chính giữa ngôi nhà, thầy cúng tiếp tục cúng trong khoảng 30'  với nội dung như lần trước, cầu xin thần linh bảo vệ cho dòng họ thoát hẳn khỏi sự quấy phá của ma tà.

Kết thúc lễ cúng, thầy cúng dùng con dao chặt đôi bó chè vè và cho anh em con cháu mang đi vứt thật xa ngôi nhà của gia chủ. Đồng bào tin rằng, ai càng mang đi vứt xa thì người đó và  gia đình của họ càng may mắn hơn.

Sau khi bó chè vè chặt làm đôi được vứt bỏ, thầy cúng phụ dùng cây nỏ bắn lên trời 03 mũi tên để xua đuổi tà ma, không cho về làm hại các gia đình cho dù ở dưới đất hay trên không trung.

"Zù xu"là  nghi lễ đặc sắc và hết sức độc đáo của người Hmông Si Suối Giàng, lễ hội tích hợp nhiều yếu tố văn hóa bản địa, thấm đượm các giá trị nhân văn, qua đó, góp phần tăng cường tình đoàn kết, tương trợ lẫn nhau giữa các gia đình trong dòng họ để cùng chung tay cộng sức xây dựng đời sống ngày càng ấm no, hạnh phúc./.

 

Theo yenbai.gov.vn

0 Bình luận

Gửi bình luận:

Click here to cancel reply
Họ và tên
Tên đăng nhập
Mật khẩu
Xác nhận mật khẩu
Thư điện tử
Tỉnh thành