Số người đang online : 20 Nguyễn Khắc Nhu - Danh thắng - danh nhân, văn hóa - ẩm thực Việt Nam

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Nguyễn Khắc Nhu
post image
Nguyễn Khắc Nhu

Nguyễn Khắc Nhu (Tân tị 1881– Canh ngọ 1930). Liệt sĩ cận đại, nhân vật trụ cột của Việt Nam Quốc Dân đảng. Tục gọi là Xứ Nhu, hiệu Song Khê, quê làng Song Khê, tỉnh Bắc Ninh.

Ông xuất thân trong một gia đình Nho học, thuở nhỏ theo học khoa cử, năm 1912, thi đứng đầu tỉnh nên đương thời gọi là “Đầu Xứ Nhu” ,gọi tắt là Xứ Nhu. Nhiều lần đi thi Hương không đậu, từ đó ông không về quê, rồi trốn sang Trung Quốc, tham gia vào cuộc vận động cứu nước.

Năm 1927, ông về nước cùng với các đồng chí tổ chức nhiều cuộc tập kích các đồn giặc ở Bắc Ninh, Đáp Cầu, Phả lại… Khi Việt Nam Quốc Dân đảng thành lập, ông được mời tham gia, rồi được bầu làm “Trưởng ban lập pháp”. Đến năm 1929 nhân vụ ám sát cáo già thực dân Bazin, đảng vỡ lỡ, ông và Nguyễn Thái Học trốn thoát, rút lui vào hoạt động bí mật. Sau đó “Hội đồng đề hình” kết án vắng mặt ông 10 năm cấm cố.

Năm 1930, ông được phân công trực tiếp lãnh đạo khởi nghĩa ở Lâm Thao, Hưng Hóa, Việt Trì. Cuộc khởi nghĩa thất bại vì các lực lượng ở các nơi không cùng bộc phát một lúc nên địch có điều kiện phản công. Trước sức đánh trả của giặc Pháp ở Hưng Hóa, ông bị trúng đạn nhưng vẫn tìm đường trốn thoát. Giữa đường ông dùng lựu đạn tự tử nhưng không chết. Ông bị giặc bắt trên đường giải về nhà giam ông nhảy xuống sông tự trầm, nhưng lại bị chúng vớt lên, giặc đem ông về giam tại Hưng Hóa. Tại đây, ông đập đầu vào tường nhà giam chết, nhằm ngày 11-2-1930, hưởng dương 49 tuổi.

Cảm vì cái chết oanh liệt ấy, một đồng chí của ông có câu đối, điếu ông:

“Vị dân quyên sinh, vị quốc quyên sinh, vị đảng nghĩa quyên sinh, thệ bất câu vinh đối thù giặc;

Kì danh bất tử, kì tâm bất tử, kì tinh thần bất tử quyết đương nhất tử khích đồng bào”.

Nghĩa là:

Quyên sinh vì dân, vì nước, vì chủ nghĩa, thề không cùng sống với quân giặc.

Bất tử là danh, là tâm, là tinh thần quyết đem cái chết khích đồng bào.

Thân thế

Ông sinh năm 1882, tại làng Song Khê, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang. Xuất thân trong một gia đình Nho học, mồ côi cha năm 13 tuổi, thuở nhỏ ông theo học khoa cử, năm 1912 đi thi Hương đứng đầu cả xứ Bắc Kỳ nên đương thời gọi là Đầu Xứ Nhu, gọi tắt là Xứ Nhu.
Cuộc đời cách mạng

Năm 1903, ông từng dẫn đường cho Phan Bội Châu lên đồn Phồn Xương gặp Đề Thám. Sau nhiều lần thi Hội không đậu, ông về quê dạy học và tham gia phong trào Đông Du, lập Hội quốc dân dục tài theo kiểu phong trào Đông Kinh nghĩa thục, thực hiện một số cải cách tại quê nhà, tuy nhiên đều bị chính quyền thực dân cấm không được phép hoạt động.

Năm 1909, sau khi cả phong trào Đông du và Đông Kinh nghĩa thục đều bị tan vỡ, thực dân Pháp truy nã và bắt giam nhiều nhà chí sĩ, có cả Phan Bội Châu và Phan Chu Trinh. Nguyễn Khắc Nhu trốn sang Trung Quốc, tham gia vào cuộc vận động cứu nước. Từ đó, ông chuyển dần xu hướng đấu tranh bất bạo động sang xu hướng bạo động. Năm 1927, ông về nước cùng với các đồng chí thành lập Hội Việt Nam Dân Quốc, tổ chức nhiều cuộc tập kích một số đồn Pháp ở Bắc Ninh, Đáp Cầu, Phả Lại... với ý định vũ trang khởi nghĩa. Năm 1928, ông sát nhập hội Việt Nam Dân Quốc vào Việt Nam Quốc Dân Đảng và ông được cử tham gia với vai trò là trưởng ban Lập pháp của đảng.

Năm 1929, sau Vụ ám sát Bazin - một trùm mộ phu đồn điền Nam Kỳ, các cơ sở của Việt Nam Quốc Dân Đảng bị thực dân Pháp khủng bố ác liệt, ông và Nguyễn Thái Học trốn thoát rút lui vào hoạt động bí mật và bị "Hội đồng đề hình" kết án vắng mặt ông 10 năm cấm cố. Trước tình hình có khả năng tan vỡ, các lãnh đạo Việt Nam Quốc dân đảng quyết định đẩy mạnh hoạt động vũ trang khởi nghĩa với phương châm "Không thành công thì thành nhân". Năm 1930, ông được giao nhiệm vụ trực tiếp lãnh đạo khởi nghĩa ở Yên Bái, Phú Thọ, Sơn Tây. Do không chuẩn bị kỹ lưỡng, các lực lượng ở các nơi không cùng bộc phát một lúc, thực dân Pháp có điều kiện phòng ngừa, nên cuộc khởi nghĩa thất bại.

Ngày 9 tháng 2 năm 1930, ông trực tiếp chỉ huy trận đánh tập kích đồn binh Hưng Hoá và phủ lị Lâm Thao.Sáng hôm sau, quân Pháp từ Phú Thọ kéo lên phản công quyết liệt, quân khởi nghĩa bị đánh tan, Nguyễn Khắc Nhu bị thương giữa đường ông dùng lựu đạn tự tử nhưng không chết và bị quân Pháp bắt được. Trên đường giải về trại giam, ông nhảy xuống sông tự trầm, nhưng lại bị quân Pháp vớt được và đem về giam ông tại Hưng Hóa. Tại đây, ngày 11 tháng 2 năm 1930, ông đập đầu vào tường giam tự tử để bảo toàn khí tiết, hưởng dương 49 tuổi.
Sáng tác

Ông còn là tác giả của một số bài thơ, bài báo vận động cải cách đăng trên báo:An Nam tạp chí, Thực nghiệp dân báo trước đây.... Bài thơ Tiễn bạn...

Ghi công

Tên ông được dùng đặt cho một đường phố ở Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Bắc Giang Đà Nẵng, An Giang, Yên Bái và một số thành phố khác của Việt Nam. Tượng đài tưởng niệm ông ở thôn Song Khê, xã Song Khê, TP Bắc Giang, T Bắc Giang đã được tỉnh Bắc giang cấp bằng công nhận di tích lịch sử.

0 Bình luận

Gửi bình luận:

Click here to cancel reply
Họ và tên
Tên đăng nhập
Mật khẩu
Xác nhận mật khẩu
Thư điện tử
Tỉnh thành